Зайнұр Рахмет - Қазақ тілі стр 6.

Үлгі:

ашу  ашиды

70 тапсырма

Составить словосочетания с существительными қол, шаш, тырнақ, тамыр, бас, төбе, қарағұс, маңдай, көз, самай, құлақ, мұрын, танау, ауыз, ерін, тіл, тіс, тамақ, таңдай, иек, мойын, иық, қол, шынтақ, жұдырық, алақан, саусақ, бармақ, шынашақ, кеуде, емшек, қолтық, қабарға, іш, жүрек, бауыр, бүйрек, арқа, омыртқа, бел, бүйір, жамбас, аяқ, тізе, табан, өкше, қызу (ыстық) в притяжательной форме и глаголами ауыру, айналу, солқылдау, шаншу (жүрек), көтерілу, тарту (сіңір), селкілдеу, жүрек айну, сыздау, кебу, іріңдеу, ісу, ашу в 3 лице переходного настоящего времени. Перевести.

Үлгі:

I. менің басым ауырады

II. сенің басың ауырады

Сіздің басыңыз ауырады

III. оның басы ауырады

I. біздің басымыз ауырады

II. сендердің бастарың ауырады

Сіздердің бастарыңыз ауырады

III. олардың бастары ауырады

Как спросить? Как образовать вопросительное предложение?

71 тапсырма

От данных глаголов образовать вопросительную форму переходного настоящего времени 3 лица в единственном и множественном числе ауыру, айналу, солқылдау, шаншу (жүрек), көтерілу, тарту (сіңір), селкілдеу, жүрек айну, сыздау, кебу, іріңдеу, ісу, ашу

Үлгі:

ашу  ашиды  аши ма?

72 тапсырма

Словосочетания 70 упражнения преобразовать в вопросительные

Үлгі:

I. менің басым ауыра ма?

II. сенің басың ауыра ма?

Сіздің басыңыз ауыра ма?

III. оның басы ауыра ма?

I. біздің басымыз ауыра ма?

II. сендердің бастарың ауыра ма?

Сіздердің бастарыңыз ауыра ма?

III. олардың бастары ауыра ма?

73 тапсырма

Составьте диалог с врачом.

Үлгі:

 Сіздің қай жеріңіз ауырады?  Что у Вас болит?

 Менің аяғым ауырады.  У меня нога болит.

Сіздің аяғыңыз қашан ауырады?  Менің аяғым түнде (ночью) ауырады.

74 тапсырма

Образовать отрицательную форму переходного настоящего аремени глаголов ауыру, айналу, солқылдау, шаншу (жүрек), көтерілу, тарту (сіңір), селкілдеу, жүрек айну, сыздау, кебу, іріңдеу, ісу, ашу

75 тапсырма

Образовать словосочетания с отрицательными глаголами в переходном настоящем времени.

Үлгі:

I. менің басым ауыр-ма-й-ды

II. сенің басың ауыр-ма-й-ды

Сіздің басыңыз ауыр-ма-й-ды

III. оның басы ауыр-ма-й-ды

I. біздің басымыз ауыр-ма-й-ды

II. сендердің бастарың ауыр-ма-й-ды

Сіздердің бастарыңыз ауыр-ма-й-ды

III. олардың бастары ауыр-ма-й-ды

76 тапсырма

Продолжите диалог с врачом. Теперь вы можете использовать отрицательную форму переходного настоящего времени.

Үлгі:

 Сіздің аяғыңыз ауыра ма?  У Вас нога болит?

 Жоқ, менің аяғым ауырмайды.  Нет, нога у меня не болит.

 Қолыңыз ше?  А рука?

 Қолым да ауырмайды.  И рука не болит.

77 тапсырма

От уже знакомых по другим заданиям глаголов тұру, ояну, киіну, отыру, журу, бару, болу, қайту, түсіну, жазу, оқу, ойлау, қарау, көру, тыңдау, есту, алаңдау, аяу образовать отрицательные формы переходного настоящего времени (ауыспалы осы шақтың болымсыз түрі) в 1 лице ед. ч.

Үлгі:

келу-келемін  келмеймін

кету-кетемін-кетпеймін

78 тапсырма

Образуйте разговорные варианты данных глаголов тұру, ояну, киіну, отыру, журу, бару, болу, қайту, түсіну, жазу, оқу, ойлау, қарау, көру, тыңдау, есту, алаңдау, аяу в 1 лице отрицательного переходного настоящего времени:

тұру, ояну, киіну, отыру, журу, бару, болу, қайту, түсіну, жазу, оқу, ойлау, қарау, көру, тыңдау, есту, алаңдау, аяу

Үлгі:

келу-келемін  келмеймін  келмейм

кету-кетемін-кетпеймін  кетпейм

79 тапсырма

Образовать разговорный вариант глаголов в 3 лице переходного настоящего времени (ауыспалы осы шақ): айту, деу, басталу, басылу, бейнелеу, босату, бөлу, бұйыру, бүктеу, дауласу, елеу, есту, жазылу, жақындау, жаурау, жауу, қайту, қолдау, қорғау, қуану, шаттану, шайнау, шегіну, шөлдеу, шулау, шыдау, іріктеу

Үлгі:

айту  айтады  айтат айтпайды  айтпайт

деу  дейді  дейт- демейді-демейт

Какая форма прошедшего времени чаще всего используется в казахском языке? Насколько она удобна в применении?

80 тапсырма

Прочитать, понять и запомнить значение данных глаголов:

дайында (у)  готовить

құыр (у)  жарить

пісір (у)  варить, печь

қос (у)  добавить, добавлять

құй (ю)  налить, наливать

сүрт (у)  вытирать

тазала (у)  чистить

толтыр (у)  наполнить

тура (у)  нарезать

ұсақта (у)  измельчить, покрошить

араластыр (у)  размешать, перемешать

үг (у)  натереть, измельчить

төг (у)  вылить, разлить

өлше (у)  мерить, взвешивать

бұқтыр (у)  тушить

ашыт (у)  заквасить

кептір (у)  сушить

ыста (у)  коптить

тұзда (у)  солить

жу (у)  мыть

81 тапсырма

От глаголов дайындау, құыру, пісіру, қосу, құю, жуу, сүрту, тазалау, толтыру, турау, ұсақтау, араластыру, үгу, төгу, өлшеу, бұқтыру, ашыту, кептіру, ыстау, тұздау образовать форму жедел өткен шақ, проспрягать.

Үлгі:

I. мен турадым біз турадық

II. сен турадың сендер турадыңдар

Сіз турадыңыз сіздер турадыңыздар

III. ол турады олар турады

82 тапсырма

С глаголами дайындау, құыру, пісіру, қосу, құю, жуу, сүрту, тазалау, толтыру, турау, ұсақтау, араластыру, үгу, төгу, өлшеу, бұқтыру, ашыту, кептіру, ыстау, тұздау и существительными ет, балық, көкөніс, пияз, сарымсақ, сәбіз, қызылша, картоп, жеміс, жидек, жұмыртқа, ұн, сүт, кілегей, қаймақ, ірімшік, сүзбе, қант, тұз, бұрыш, кеспе, сорпа, тұздық, қуырдақ, палау, самса, салат, борщ, пицца, суши, роллы рассказать о том, как вы приготовили вчера ваше любимое блюдо на ужин. В какой временной форме будут стоять ваши глаголы? Какие септік жалғау получат существительные?

Үлгі:

Мен пиязді, қиярды, қызанақты жудым. Пиязді аршыдым. Пиязді, қиярды,

қызанақты турадым. Ыдысқа салдым, тұз қостым, араластырдым. Май

құйдым. Дастарқанға қойдым.

Как пользоваться существительными, когда они имеют одновременно окончания принадлежности и падежные окончания?

Родственные отношения

83 тапсырма

Жаңа зат есімдерді оқып, мағынасын есіңізде сақтаңыз.

әке  отец

ана  мать

шеше  мать

ата  дед, дедушка

апа  бабушка

әже  бабушка

аға  брат

іні  братишка для мужчины

қарындас  сестренка для мужчины

апай, әпке  сестра

сіңлі  сестренка для женщины

қыз  девочка, дочка

ұл  мальчик, сын

бала  ребенок, мальчик

әйел  женщина, жена

немере  внук, внучка от сына

жиен  внук, внучка от дочери; племянник от сестры

күйеу  муж

нағашы  братья матери, родственники по материнскоц линии

қайын аға  брат мужа

қайын іні  братишка мужа, шурин

қайын апа  сестра мужа, жены

қайын сіңлі  сестренка мужа, золовка

балдыз  братишка, сестренка жены

абысын  жены братьев мужа

бөле  кузен, дети сестер друг другу кузены

күйеу бала  зять

құда  сват

құдағи  сватья, жены братьев мужа

құдаша  сестра, сестренка свата или сватьи

ене  свекровь, тёща

жеңге  жена старшего родственника

келін  невестка, сноха

84 тапсырма

К существительным әке, ана, шеше, ата, апа, әже, аға, іні, қарындас, апай, әпке, сіңлі, қыз, ұл, бала, әйел, немере, жиен, күйеу, нағашы, қайын аға, қайын іні, қайын апа, қайын сіңлі, балдыз, абысын, бөле, күйеу бала, құда, құдағи, құдаша, ене, жеңге, келін добавить притяжательные окончания 1 лица.

Үлгі:

дос  досым

көрші  көршім

85 тапсырма

Просклонять существительные әке, ана, шеше, ата, апа, әже, аға, іні, қарындас, апай, әпке, сіңлі, қыз, ұл, бала, әйел, немере, жиен, күйеу, нағашы, қайын аға, қайын іні, қайын апа, қайын сіңлі, балдыз, абысын, бөле, күйеу бала, құда, құдағи, құдаша, ене, жеңге, келін с притяжательными окончаниями 1 лица.

Үлгі:

А.с. досым, көршім

І.с. досымның, көршімнің

Б.с. досыма, көршіме

Т.с. досымды, көршімді

Ж.с. досымда, көршімде

Ш.с. досымнан, көршімнен

К.с. досыммен, көршіммен

86 тапсырма

К существительным әке, ана, шеше, ата, апа, әже, аға, іні, қарындас, апай, әпке, сіңлі, қыз, ұл, бала, әйел, немере, жиен, күйеу, нағашы, қайын аға, қайын іні, қайын апа, қайын сіңлі, балдыз, абысын, бөле, күйеу бала, құда, құдағи, құдаша, ене, жеңге, келін добавить притяжательные окончания 2 лица.

Үлгі:

дос  досың

көрші  көршің

87 тапсырма

Просклонять существительные әке, ана, шеше, ата, апа, әже, аға, іні, қарындас, апай, әпке, сіңлі, қыз, ұл, бала, әйел, немере, жиен, күйеу, нағашы, қайын аға, қайын іні, қайын апа, қайын сіңлі, балдыз, абысын, бөле, күйеу бала, құда, құдағи, құдаша, ене, жеңге, келін притяжательными окончаниями 2 лица.