Всего за 364.9 руб. Купить полную версию
2. Kiritilgan matn tarkibiga komentariya kiritib hujjat tashkil eting.
3. Kiritilgan matn shriftini ozgartirib chop etish hujjat tashkil eting.
4. Kiritilgan matn shriftini gruppalab ozgartirib chop etish hujjat tashkil eting.
3.4. Xatoliklarni kuzatish
Agar hujjatni tayyorlashda xatolikga yol qoyilsa bu xaqida kompanovshik xato xabarini beradi. Tizim xatoliklarni kuzatilgan qator, xatolik sababini korsatadi
Misol:
Rasm 3.1. Kuzatilgan xatoliklarni tizimda ifodalanishi.
Etibor qarating, kuzatilgan xatolik va uni joylashish qatorini kompanovshik kompanovkani borishini korsatib turuvchi maydonda qizil rangdagi yozuvlar bilan korsatadi. Bu yerda xatolik turi ham korsatiladi. Xatolikni bartaraf etilib qayta kompanovka qilinsa kompilyator xatolikni korsatmaydi:
Rasm 3.2. Kuzatilgan xatolik togirlangan holat.
Korinib turibdiki, hujjat tayyorlashda xatolik yoq.
Nazorat savollari
1. Hujjatda xatoliklar borligi qanday aniqlanadi?
2. Kompanovka nima?
3. Hujjatdagi xatoliklar nimadan iborat ekanligi qanday aniqlaniladi?
4. Otladka deyilganda nimani tushinasiz?
Topshiriqlar
1. «LaTeX matnli malumotlarni chop etishga tayyorlash, matnli informatsiyalarni qayta ishlash, bir joydan ikkinchi joyga matnli informatsiyalarni ozgarishsiz uzatish va saqlash uchun yaratilgan tizimdir. Bu tizimni asoschisi amerikalik matematik va dasturchi Donald Knutdir (Donald E. Knuth).» matniga ozgartirishlar kiritib kompanovka qilish jarayonini kuzating.
2. Kiritilgan matindagi \begin {document} buyrugida \ simvolini tushirib qoldirib kompanovka jarayonini kuzting. Kuzatilgan xatolikni tahlil eting.
3. Kuzatilgan xatoliklarni bartaraf etish ketma ketligini taxlil eting.
4. Kompanovka jarayonini kuzatish maydonini ekrandan olib tashlash va qayta tiklashni bajarib koring.
5. Internetda matn muharriri tavsifini toping
6. Notepad ++. Uni rasmiy veb-saytidan yuklab oling va shaxsiy kompyuteringizga ornating.
7. Notepad ++ va oddiy dastur imkoniyatlarini solishtiring
3.5.Matn terish
3.5.1. Maxsus tipografik belgilar
Kopchilik tinish belgilari (nuqta, vergul, undov, soroq belgisi va boshqalar.) yaqqol tarzda teriladi: manba matnidagi nuqta, masalan, bosma boyicha tipografik nuqtaga mos keladi. Ushbu bolimda maxsus toplamni talab qiluvchi belgilar haqida soz yuritamiz.
3.5.1.1. Defisi, minus va tire
Yozuv mashinkasiga bosishda bu belgilar tashqi korinishi bilan farq qilmaydi. Matnga asoslangan nashriyot tizimlarida
hyphen (ingliz tilida hyphen), qisqa tire (yen-dash), uzoq tire (yem-dash) va minus belgi (etibor qarating ular bir biridan farq iladi).
Chiziqcha, qisqa chiziq yoki uzun chiziqni chop etish uchun, manba matnida bitta, ikkita yoki uchta belgini yozishingiz kerak. Rus tilidagi matnlar kopincha «men 23 soatda qaytaman» (manba matnida 2 3 soatda korinadi; chiziq atrofida bosh joy yoqligini qayd eting) kabi kombinatsiyalarda keng foydalanadi. Rus matnidagi uzun tire odatda boshliqlar bilan orab olingan (ananalarga kora); ingliz tilida ular odatda bunday qilinmaydi.
Qisqa chiziqdan farqli olaroq, minus belgisi faqat matematik formulalarda qolaniladi va yuqorida esingizda bolsa, u oddiygina belgi bilan ifodalanadi.
3.5.1.2. Qoshtirnoqlar
Yozuv mashinkasidan farqli olaroq, maxsus ajratmalarni ochish va yopish uchun turli belgilardan foydalanadi (neytral orniga»). Ingliz tilidagi matnlarda ochuvchi qoshtirnoq belgisi kirish matnida ikkita ketma-ket teskari apostrof, yakunlovchi qoshtirnoq belgisi esa ikkita apostrof bilan ifodalanadi. Misol:
\documentclass {article}
\usepackage [T2A] {fontenc}
\usepackage [russian] {babel}
\begin {document}
The ««definitions are translations
rather than explanations.
\end {document}
Kompanovka qilib, korish buyrugini ishga tushirish bilan hujjatni korish maydonida quyidagini kuzatamiz:
Rus tili matnlarida qoshtirnoqlar «archasimon» va «tirnoq korinishida» boladi.
Tex shriftlarining asl toplamida bu belgilar yoq edi; LaTeX tizimini ornatishda ular qanday ishlatilganligini aniq bilib olishingiz kerak. Ular siz olgan ruslashtirish orqali ornatiladi. Agar matnda qoshtirnoq ichidagi qoshtirnoq mavjud bolsa, u holda tipografik qoidalarga kora ichki qoshtirnoq tashqi korinishidan farq qilishi kerak: ingliz matnlarida qosh qoshtirnoq tashqarida joylashtiriladi, «va» deb belgilanadi va bitta ichida va deb belgilanadi. Misol LaTeX da qoshtirnoq \glqq va \grqq buyruqlari bilan amalga oshiriladi.
Misol:
\documentclass {article}
\usepackage [T2A] {fontenc}
\usepackage [russian] {babel}
\begin {document}
\glqq Каримов\grqq {} ёки
\glqq каримов\grqq,
қайси бири тўғри?~
сўради.
\end {document}
Kompanovka qilib, korish buyrugini ishga tushirish bilan hujjatni korish maydonida quyidagini kuzatamiz:
3.5.1.3. Kop nuqta
Yozuv mashinkasida kopnuqta ketma-ket uchta nuqta (har biri standart harf kengligiga ega). LaTeX da kop nuqta uchun maxsus buyruqlar mavjud: \ldots yoki \dots.
Misol:
\documentclass {article}
\usepackage [T2A] {fontenc}
\usepackage [russian] {babel}
\begin {document}
Қуйдагини «»«» ёзамиз:
Йўқ, бу ерда нимадир жойида эмас\ldots
\end {document}
Kompanovka qilib, korish buyrugini ishga tushirish bilan hujjatni korish maydonida quyidagini kuzatamiz:
(Yeslatma, \ dots buyrugi formulalarda ham kuzatilishi mumkin,
u-kontekstga qarab kop nuqta berishi mumkin
chiziq markazida, \cdots, yoki chiziq pastki qismida, \ldots.)
Tizimda amsmath paketi yuklangan bolsa (kopincha shunday xol kuzatiladi) \dots va \ldots qollanilganda ortiqcha probellar xosil bolishi mumkin. Bu xolat kuzatilishi yoki kuzatilmasligi amsmath paketi versiyasiga bogliq. Shunday xolatlarda dots yoki \ldots orniga \textellipsis buyrugini qollash tavsiya etiladi (faqat formulada emas). Bu ortiqcha probellarni xosil bolishiga yol qoyilmaydi.
3.5.1.4. Paragraf va boshqa ajratishlar
«Paragraf» belgisi \S buyrugi orqali;
«© belgisi \copyright buyrugi orqali;
«$ va & belgilari \$ i \& buyruqlari;
«Funt sterlin £ belgisi» \pounds buyrugi yoki uni sinonimi \textsterling buyrugi orqali tashkil etiladi.
belgisini tashkil etish uchun textcomp stil paketi yuklanadi va \textnumero buyrugi orqali tashkil etiladi. Bundan tashqari ixtiyoriy belgini matematik formula sifatida qabul qilib tashkil etish mumkin. Misol:
\documentclass {article}
\usepackage [T2A] {fontenc}
\usepackage [russian] {babel}
\begin {document}
Мен $\heartsuit$ \TeX.
\end {document}
Kompanovka qilib, korish buyrugini ishga tushirish bilan hujjatni korish maydonida quyidagini kuzatamiz:
3.5.1.5. Ekzotika
LaTeX tizimi stil paket textcomp tarkibiga juda kop grafik belgilar kiritilgan. Paket oldinda korib otganimizdek, deklaratsiya buyrugi sifatida (\usepackage {textcomp}) tizimga qoshiladi. Ulardan tipografiyada keng foydalanish mumkin. Ularni bazilari quyidagilar:
3.1.5.6. Simvolni kod boyicha chaqirish
Xar qanday simvolni kodi malum bolsa uni chop etish mumkin. Buning uchun \symbol buyrugi yaratilgan. Uni faqat bitta majburiy argumenti bolib, unda simvol kodi korsatiladi. Lotin alfaviti va raqamlar kodi ASCII-kodiga mos keladi. Misol:
\documentclass {article}
\usepackage [T2A] {fontenc}
\usepackage [russian] {babel}
\begin {document}
Мушук ингилиз тилида қуйдагича ёзилади
\symbol {99}
\symbol {97}
\symbol {116}.
\end {document}
Kompanovka qilib, korish buyrugini ishga tushirish bilan hujjatni korish maydonida quyidagini kuzatamiz:
Etibor qarating: 99, 97, 116 kodlari «c, a, t»simvollarga mos keladi.