Tytanozaur. Obiekt artystyczny, rekonstrukcja
Okres jurajski (nazwany na cześć gór Jury w Szwajcarii) charakteryzuje się klastycznymi skałami (ostrymi kamieniami), łupkami (warstwowe nagromadzenie minerałów), skałami magmowymi (bazalt to luźny szary kamień z krystalicznymi inkluzjami), gliny i piaski. Wszystko to świadczy o rozpadzie Pangei na bloki kontynentalne, z towarzyszącym powstaniem wielu płytkich, ciepłych mórz. Drzewiaste paprocie z gałęziami leżącymi w jednej płaszczyźnie, tworząc pozory liścia, a także, podobnie jak palmy, ale mniej bujne sagowce o długości 1018 metrów, rozprzestrzeniają się. Zbiorowiska rafowe (po prostu rafy) powstają z polipów koralowych powstałych w triasie.
Pojawia się Archeopteryx starożytny ptak wielkości wrony, niezdarnie, według paleontologów, planujący od drzewa do drzewa. W rzeczywistości społeczność naukowa nadal nie ma ogólnie przyjętej teorii pochodzenia ptaków. To w jury pterozaury, latające stałocieplne jaszczurki, podbijają powietrze. Znany przedstawiciel tego rodzaju podrzędu pterodaktyla pteranodon ma rozpiętość skrzydeł sięgającą znacznych 7 metrów. Znani są również ich starsi bracia, znalezieni w Ameryce Północnej quetzalcoatl o szerokości 12 m, co odpowiada wymiarom lekkiego bombowca z czasów drugiej wojny światowej.
Okres kredy (kreda), który rozpoczął się 145 milionów lat temu, charakteryzuje się obfitymi osadami odpowiedniej kredy piśmienniczej. Powstaje to, czego uczniowie używają do rysowania na tablicy znaków ze szczątków zabawnych bezkręgowców morskich amonitów. Ogromne połacie lądu rozchodzą się, tworząc zbiorniki wodne, ciepłe ławice i wyspy. Pojawiają się rośliny kwitnące, są to okrytonasienne, z kwiatem jako narządem rozrodczym i złożonym podwójnym zapłodnieniem.
Jest to niezwykle przyjemne dla owadów, które stają się głównymi zapylaczami roślin. Ich różnorodność dramatycznie rośnie. Kwitną krajobrazy mezozoiczne
Na niebie razem z pterodaktylami, które wyglądają jak ogromne nietoperze, latają już prawdziwe, czyli pierzaste ptaki.
Cała ta idylla kończy się 65 milionów lat temu, podczas wielkiego wymierania kredowo-paleogenicznego, które było najbardziej badane przez naukowców.
Krater Chicxulub
Główna wersja to upadek ciała niebieskiego, który spowodował pojawienie się krateru Chicxulub w pobliżu Półwyspu Jukatan (Meksyk). Średnica asteroidy zabójcy wynosi 10 kilometrów, głębokość krateru to 1720 km. szerokość 180 km. Siła uderzenia jest 2 miliony razy większa niż energia uwolniona podczas testowania najpotężniejszej bomby wodorowej AN 602 na Novaya Zemlya.
Być może to uderzenie zostało wzmocnione upadkiem drugiego ciała niebieskiego, asteroidy lub komety. Dowodem na to zagrożenie jest owalny krater Shiva u wybrzeży współczesnych Indii, o średnicy 400 kilometrów w najwęższym miejscu. Faktem jest, że najwyraźniej po pierwszym wybuchu wyginięcia niektóre gatunki dinozaurów istniały przez kolejny lub dwa miliony lat.
W konsekwencji złoża kredy oddzielone są od skał z następnego okresu warstwą szarej gliny, piasku i wapna.
Nowa era kenozoik («nowe życie»). Zaczyna się od paleogenu. Ten okres geologiczny wyróżnia się dość wyrównanym klimatem tropikalnym, dominacją ssaków, ptaków, pierwszych waleni, a także ryb dwunastnicowych. Niektóre głowonogi pozbywają się muszli i zamieniają się w znane nam ośmiornice, mątwy i kalmary.
Mesonychium, przodek wielorybów
Neogene otwiera się 23 miliony lat temu. Wieloryby nabierają kształtów. Ich podstawą jest mesonychia, wymarła 6328 mln lat temu, jeden z nielicznych drapieżników wśród kopytnych. Przypominają jednocześnie wilka, niedźwiedzia i lwa.
Dominują łożyskowce, czyli żyworodne ssaki. Fauna tego okresu jest już wyraźnie podobna do współczesnej.
Okres czwartorzędu jest także antropogenem («człowiekiem tworzącym»), który rozpoczął się 2,588 mln lat temu. Jest oddzielony od poprzedniej epoki paleomagnetyczną granicą Gaussa-Matuyamy. Północny i południowy biegun magnetyczny Ziemi są odwrócone. Pierwsza epoka plejstocen (z greckiego «liczny» i «nowoczesny») czas zlodowacenia i okresów międzylodowcowych, kończy się dopiero 11,7 tys. Lat temu. Tutaj, spójrz, otaczają cię nosorożce włochate, tygrysy szablozębne, lwy jaskiniowe, lwy torbacze, mamuty i diprotodony (coś w rodzaju grizzli torbaczy), mastodonty (uproszczone mamuty krótkowłose o specjalnej budowie szczęk). Silne trzaski, podczas których lodowce zajmują 30% powierzchni lądu, trwają średnio 40 tys. Lat. Zastępują je międzylodowce trwające 20 tys. Lat.
Zlodowacenie Wurm
Ostatnia epoka lodowcowa, czyli zlodowacenie Wurm, rozpoczęła się 110 tysięcy lat temu. Wspaniała pokrywa lodowa rozprzestrzenia się z Norwegii po całej Eurazji. Powstają osłony Antarktydy. Ostatnie maksimum lodowcowe kończy się 11 tysięcy lat od naszego czasu z wami. Poziom Oceanu Światowego podnosi się o 120135 m. Wydaje się, że wszystko jest w porządku.
Dlaczego skamieniałość dzisiejszych zwierząt stałocieplnych, przystosowanych do wielu perturbacji, wymarła? Główny powód, tak ukochany przez naukowców, jest wciąż ten sam upadek asteroidy na terytorium dzisiejszej Kanady czy Meksyku i związane z tym gwałtowne, w ciągu jednego dnia, globalne, po prostu gwałtowne ochłodzenie. Mamuty zamrażają stojąc, nie mając nawet czasu na trawienie pokarmu.
Tak czy inaczej, czas główny jest zdominowany przez holocen (cały i nowy), okres międzylodowcowy, który trwa do dziś, jest stosunkowo korzystny dla naszego życia.
Człowiek wyróżnia się ze świata zwierząt trzy miliony lat temu, w paleolicie, z grubsza zbieżnym z plejstocenem. Ludzie praktycznie nie do odróżnienia od współczesnych Homo sapiens ukształtowali się 3540 tysięcy lat przed nami. Liczby te są kontrowersyjne, ale możemy je przedstawić jako podstawę wszystkich późniejszych obliczeń. Umiejętności wyrabianie ceramiki, wędkarstwo, łowiectwo i inne narzędzia z kości, skóry, drewna.
Pojawiają się pierwsze rytuały religijne.
Kamień, brąz, epoka żelaza
Dziecko epoki kamienia łupanego. Rekonstrukcja historyczna
Późny holocen naznaczony jest szerokimi krokami Homo sapiens. Pierwsza z nich neolit lub epoka kamienia trwa od początku plejstocenu. Poprzedza go mezolit, kiedy ludzie gromadzą umiejętności wspólnego łowiectwa, doskonalą swoją mowę, rozwijają zrozumienie norm społecznych, zakazów religijnych i wieloletnich tradycji.
Współcześni uczeni reklamują pierwszą wyraźną kulturę archeologiczną tzw. «Hamburg», który nagle pojawił się na terytorium współczesnej Holandii i Niemiec. Świadczą o tym kamienne groty włóczni z bocznym wgłębieniem i kamienne siekacze. Najstarszym miastem na Ziemi wymienionym w annałach jest Jerycho (po arabsku «Ariha», po grecku «Jerycho», położone obecnie na terytorium Autonomii Palestyńskiej, 30 km na północny zachód od Jerozolimy.
Ludzie neolityczni